Николай Егорович Мординов -Амма Аччыгыйа

төрөөбүтэ 120 сыла.

     (06.01.1906 – 14.11.1994)

-саха норуодунай суруйааччыта, тылбаасчыт, суруналыыс.

Николай Егорович Мординов-Амма Аччыгыйа 1906 сыллаахха тохсунньу ый 6 күнүгэр Таатта улууһугар Харбалаах нэһилиэгэр Буор Дьиэ диэн кыракый алааска төрөөбүтэ.1928 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педагогическай техникуму, онтон 1931 сыллаахха иккис Москватааҕы государственнай университет тылга уонна литератураҕа салаатын үөрэнэн бүтэрэр. Үгүс үлэтэ эдэр ыччаты, оҕону иитиигэ анаммыта. Оҕолорго аналлаах «Бэлэм буол» хаһыакка өр сылларга айымньылаахтык үлэлээбитэ.

Аан-бастаан «Ийэ» диэн хоһоонун 1927 сыллаахха «Чолбон» сурунаалга бэчээттэтэн, айар үлэҕэ үктэммитэ. Онтон ыла, айымньы бары жанрыгар элбэх хоһооннору, пьесалары, кэпсээннэри, уочаркалары, сэһэннэри суруйталаан хаалларбыта. «Быһах угун кыстыммат» диэн кэпсээннэрин хомуурунньуга саха литературатын көмүс фондатыгар киирбитэ. Онтон «Сааскы кэм» диэн романа биир саамай сүҥкэн айымньы быһыытынан биллибитэ, элбэх омук тылыгар тылбаастанан, үгүс норуоттар биһирэбиллэрин ылбыта. Ити курдук, Амма Аччыгыйа «Сааскы кэм» диэн кэрэхсэбиллээх айымньыны суруйан саха литературатын үрдүк таһымҥа таһаарбыта, саха прозатьҥар роман жанра сайдыытыгар олук уурбута, саҥа талааннар тахсалларыгар көҕүлээбитэ.

Хоһоонноро ырыа буолан ылламмыттара, 1926 сыллаахха суруйбут «Маҥнайгы учууталбар» диэн хоһоонун саха норуота күн бүгүнүгэр диэри уостан түһэрбэккэ ыллыыр.

Ону таһынан, уус-уран тылбаас историятыгар сүдү кылааты киллэрбит  киһинэн  биллэр, нуучча уонна атын омук улуу суруйааччыларын айымньыларын сахалыы тылбаастаабыта. Михаил Лермонтов, Лев Толстой, Михаил Шолохов, Николай Погодин, Фридрих Шиллер уонна да атын автордар айымньыларын сахалыы саҥардыбыта.

Николай Егорович ССРС уонна РСФСР Үрдүкү Сэбиэттэрин депутатынан, суруйааччылар сьезтэрин делегатынан элбэх сыллар устата талылла сылдьыбыта. Кини иккитэ Үлэ Кыһыл Знамята орденынан, иккитэ Бочуот Знага орденынан, үгүс мэтээллэринэн наҕараадаламмыта. Кини аатын элбэх оскуола, уулусса, музей сүгэллэр.

 Тохсунньу 21 кунугэр А.И.Турантаев аатынан Тиит-Арыытааҕы олохтоох библиотекаҕа "Саха норуодунай суруйааччыта Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа төрөөбүтэ 120 сылыгар" аналлаах оскуола оҕолоругар викторина ыытылынна.
Викторина ыытыллыан иннинэ библиотекарь Дмитриева А.Н. оҕолорго Н.Е.Мординов - Амма Аччыгыйыгар анаммыт выставканы көрдөрөн, кини олоҕун, улэлэрин туһунан сиһилии кэпсээн иһитиннэрдэ.

Н.Е.Мординов -Амма Аччыгыйа айымньыларын оҕолор ис-истэриттэн уөрэн-көтөн умсугуйан ааҕаллар.Аптаах алыптаах ис иһирэх айымньыларын оҕолор олус чугастык ылыналлар.

Бу тэрээьиҥҥэ И.С.Колодезников аатынан Тиит-Арыытааҕы сүрүн оскуола 5, 6, 7,8 кылаас үөрэнээччилэрэ, барыта холбоон 18 оҕо кыттыыны ыллылар. Түмүккэ саамай элбэх сөптөөх хоруйдары биэрэн I миэстэни Дьяконов Валера 7 кылаас үөрэнээччитэ ылары ситистэ, грамотанан уонна сэмэй бэлэҕинэн наҕараадаланна. Кыттыбыт оҕолорго барыларыгар олохтоох библиотека викторинаҕа кыттыыларын бэлиэтиир туоһу суруктары туттартаата.

Бу күн оҕолор суруйааччы туһунан элбэҕи биллилэр. Онон бу тэрээһин олус сэргэхтик, туһалаахтык, өрө көтөҕүллүүлээхтик ааста.