Төһө да бириэмэ аастар 

   буойуттар ааттара умнуллуо суоҕа.. 

Норуот өйүттэн бу уоттаах сэрии быдан дьылларга сүппэтэ буолуо..

2 Байаҕантай нэһилиэгин Тиит-Арыы бөһүөлэгин "Нуучча алааһа" диэн кыраһыабай айылҕалаах алаас сиргэ Аргуновтар дьиэ кэргэттэрэ ыал буолан олорбуттара.Ийэлэрэ Мария Петровна ,аҕалара Николай Федорович (Тулламыкы).Кинилэр балыктаан ,сүөһү ,бэл диэтэр куурусса иитэн ,хортуоппуй үүннэрэн ,туоһунан иистэнэн ,оҕолорго ыас оҥорон уонна сайын балыктаан онтукаларын үөлэн буһаран баран кыһыннары сииллэр эбит..Ити курдук Аргуновтар ,туох да үлэттэн толлубакка ,соҕотох уолларын Дмитрийы үлэҕэ үөрэтэн ,олҕу таптыырга ,мындыр сатабыллаах өйдөөх буола улаатарыгар элбэх өйдөрүн -санааларын ууран ииппиттэрэ.Дмитрий 1915 сыллаахха төрөөбүтэ.1943 сыллаахха от ыйыгар Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ Дьокуускайдааҕы холбоһуктаах байыаннай комиссариатынан повестка тутан ыҥырыллан барбыта.Комсомол чилиэнэ ,"Бөлөхтөһүү" холкуос үлэһитэ этэ.

 Дмитрий Аҕа дойдутун көмүскүү баран иһэн Ийэлээх ,Аҕатыгар ис сүрэҕиттэн суруйбут суруктарын оччотооҕу Сэбиэт бэрэссэдээтэлигэр Кривошапкин Петр Иннокентьевич аатыгар ыытара.Уоллара сэриигэ өлбүтүн истэннэр кэлин ,Дмитрий суруйбут суруктарын Тандатааҕы музейга  биэрбиттэрэ.итинтэн көстөр бу Мария Петровна уонна Николай Федорович муударайдык толкуйдаан ,уоллара Дмитрий аата ааттана туруоҕа ,умнубатыннар диэн сыалтан ,дьоно-сэргэтэ өйдүү-саныы сылдьыахтара диэн биэрбит буолуохтаахтар. Дмитрий от ыйыгар дойдутуттан арахсан ,ыраах айаҥҥа туруммутун туһунан бу курдук суруйар.

 " Тапталлаах  Кунду дьонум ,аҕам Ньукулай ,ийэм Мария ,балтым Катя ,дьукаахтарым буолан ,бука барыгытыгар ыраах айаннаабыт уолгутуттан бирибиэттэ тутун,мин үчүгэйдик сылдьабын ,доруобуйа кэминэн курдук,"Лена" өрүс устун туораан иһэбит ,"Лермонтов" пароходунан хоҥуннубут.Тахсан үөһээ турдум"-диэн бастакы суругун саҕалыыр.

Онтон салгыы айаннаан иһэн суругун салгыыр от 2 күнүгэр 1943 сыллаахха ,Дмитрий Николаевич;

"Мин айаным тухары  бэйэм дьоммун кытта айанныыбын .Суруйарга сонун суох ,онон айаны эрэ суруйабын ,доруобай буолуҥ ,этэҥҥэ олорун ,көрсүөххэ диэри ,быраһаайдарын ,Дмитрий Аргунов.

Хайдахтаах курдук дьонун ахтан ,дойдутун санаан иһэрэ буолуой? Дойдутун ,айылҕатын ,дьонун -сэргэтин барытын ахта -саныы  суруйан ,ыраах дойдутуттан арахсар санаатын аралдьыта сатыыра буолуо... Эмиэ суругун салгыыр ;

  "Тапталлаах дьонум ,Ийэм ,Аҕам ,балтым ,дьукаахтарым буука бары дорооболоруҥ!Дьэ мин от ыйын 8 күнүттэн быһа айаннаан ,аныгы "Ангара" өрүһүнэн "Иркутскайга"куоракка чугаһаан эрэбин ,мин эһигиттэн арахсан баран оройуоҥҥа түөрт хоннум ,8 чыыһылаҕа " Суотту" ,"Лермонтов" пароходунан 10 күн айаннаан ,18 чыыһылаҕа "Червос" дэриэбинэтигэр кэлэн "Социаличтическай революция" диэн пароходка киирэн ,Кировскай куоракка 4 хоннум,Усть-Кутка хонон баран ,"Боярскай "куоракка 22 көс сиргэ түүн айаннаан пароходунан 5 күн күүтэн ,от ыйын 29 күнүгэр түүн  "Карл Маркс" диэн пароходунан " Ангара" өрүскэ айаннаан Иркутскай куоракка тиийдибит."

Дмитрий суругар наар  дойдутун ахтарын ,дьонун кыһыҥҥы астарын омуһахтарыгар уурунун-диэн элбэҕи сүбэлээн суруйар.Балтыгар :" кумаа5ыларбын наһаа ыыһыма,сотору тиийиэм " -диэн суруйбут.Бүтэһик суругун муус устар 4 күнүгэр 1944 сыллаахха суруйбут.Кумааҕы суох буолан кинигэ лииһин быһа тардан суруйбут.Суругун нууччалыы суруйбут ,уопсайынан Дмитрий Николаевич олус грамотнай эбит ,ол суругун таһын толоруутуттан көстөр .Буочара аккуратнайа ,сыыһата суох суруйара.

"Я Вам желаю от всей души хорошую ,счастливую ,веселую жизнь с помощью своей среды ....молодым Колю и Надю. Передайте мой пламенный привет всем моим друзьям и подругам ...До свидания !!!Дмитрий Николаевич Аргунов."

Хайдахтаах курдук буочара көнөтө ,суруйара ырааһа ,хас биирдии суруга кини  ыраас чаҕылхай санаалаах буолара көстөр..

Хомойуох иһин "Берлин " куораты  ылыыга ,Дмитрий Николаевич ыам ыйын 16 күнүгэр искэ бааһыран ,госпитальга сытан ,ыам ыйын 24 күнүгэр 1945 сыллаахха өлбүтэ.                                                                                                  Аҕа дойдуну  Улуу сэриитигэр сырдык тыынын толук биэрбит Дмитрий Николаевич Аргунову Омскай куоракка көмпүттэрэ.

    Кини суруктарын барытын Кривошапкин П.И. Сэбиэккэ ыытан ,дьонноро уура сылдьаннар ,танда музейыгар биэрэннэр ,билигин биһиэхэ сэрии туһунан Дмитрий Николаевич суруктарын ааҕаммыт оҕолорго ,кэнэҕэски  кэлэр ыччаттарга ахтыллыа ,кэпсэнэ туруоҕа.

                                  Ким да умнуллубат ,туох да умнуллубат!!!