Хорсун пулеметчик
Учуонай -историк Д.Д.Петров "Якутия в годы Великой Отечественной войны" диэн кинигэтин 289 стр .1944 с Аҕа дойду сэриитигэр Белоруссия туһаайыытынан ыытыллыбыт "Багратион" диэн улахан ,эрдэттэн бэлэмнэммит операцияҕ,ыраах Саха Сирин бүтэй үрэҕэр бүгэн үөскээбит рядовой саллаат кыттыбытын туһунан бу курдук суруйбут,- "При прорыве временной обороны противника 25 июля 1944 года также отличился рядовой П.К.Николаев (Усть-Алданский район ,колхоз "Пятилетка",служивший в 226 стрелковом Витебском полку .Он стремительно вырвался во вражеские окопы ,расстрелял пулеметный расчет и из захваченного пулемета уничтожил до 20-ти гитлеровцов" .
Петр Ксенофонтович биэс сыл уоттаах сэриигэ сылдьыбыт кэмигэр ,биир эрэ түгэнэ суруллубута итинник .
Кини 2 Байаҕантай нэһилиэгин Үөһээ Үрэҕэр Саҕынньах Томторо диэн сиргэ 1917 сыллаахха төрөөбүтэ.Сэбиэскэй былаас буолан ,Танда оскуолатыгар 7 кылааһы бүтэрэн баран ,библиотекардары бэлэмниир курска Дьокуускай куоракка үөрэммит .Ол кэнниттэн Дүпсүҥҥэ анаанан үлэлии сырыттаҕына ,Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии саҕаланар.Кин 24 саастааҕар 1941 сыл балаҕан ыйыгар фроҥҥа ыҥырыллан төрөөбүт дойду көмүскэлигэр уоттаах сэриигэ аттанар .Биэс сыл устата Илин -Арҕаа туһаайыыларынан 607-с,807-с,226-с стрелковай полкаларга 133 туспа зенитнай-артиллерийскэй биригээдэҕэ станковай пулеметчигинэн сэриилэспит .1946 сыл ыам ыйыгар Дальневосточнай фронт байыаннай чааһыгар "Максим"станковай пулемекка 1№-дээх пулеметчигынан сылдьан,Уссури өрүс биэрэгиттэн демобилизациянан кэлбитэ.
Сэрии хонуутугар икки төгүл бааһырбыт ,улаханнык контузияламмыт .Сэриигэ сылдьан ,саха киһитин сатабылынан ,мындыр өйүнэн ,инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан ордон испит.Петр Ксенофонтович бэйэтэ биир сырыыны маннык ахтара;"Уот сэрии ,буомбалааһын бөҕө.Эмискэ атаҕым такыма аһый гына түспүтэ .Көрбүтүм;хаан бөҕө буолбут,бааһырбыппын .Бэйэм сэрэххэ быа укта сылдьарым .Өй ылан атахпын кэлгийэн хаанын тохтоттум.Онтон эмиэ буомбалааһын буолла.Мин буомба урут түспүт боруоҥкатыгар кылыйан ыстанан түспүтүм ;ньиэмэс байыаһа олорор эбит.Иккиэн соһуйдубут аҕай.Ньиэмэһим ойон турда ,онтон мин кинини ыттым .Киһим накыйда.Сэрии уҕараабытыгар тыаҕа сыыллан таҕыстым.Атаҕым ыарыыта сүрдээх .Сотору санитарка кыыс кэлэн атахпын көрдө.Ити кэмҥэ аны аттыбар эстибэккэ сытар снаряд сирдьигинии сытар.Кыыһы "сыт" диэн баран ,эстибэккэ сытар снаряды ыраах ылан элитэн кыыраппытым ,тэйиччи түһэн эһиннэ .Санитаркам бэрэбээскилээн баран ;"Сарсын кэлэн ылыахпыт ,билигин илдьэр кыах суох",-диэбитэ.Сарсыныгар хааным баран өйө суох сыттахпына ,госпитальга атаарбыттар этэ.Онно балтараа ый эмтэнэн баран эмиэ фроҥҥа барбытым".
Итинник биэс сыл муҥура биллибэт уһун кэм устата аана суох алдьархайдыын алтыһан ,сибиниэс буулдьа ардаҕы аннынан ,өлөр өлүүттэн быыһанан ,сору -муҥу муннутунан тыыран төрөөбүт түөлбэтигэр ,доруобуйата улаханнык эмсэҕэлэнэн ,контузияланан төннүбүтэ.
Байыаннай сорудахтары ситиһиилээхтик толортообутун ,хорсуннук сэриилэспитин иһин "Албан Аат 3 степеннээх "орденынан,"Хорсунун иьин" уонна "Бойобуой үтүөлэрин иьин"мэтээллэринэн на5араадаламмыта.
2 Байаҕантай кинигэттэн ,Дария Николаева ахтыытыттан.