Өбүгэ ситимэ быстыбат.

Өбүгэ ситимэ — туохха да тэҥнэспэт күүс,  дьоммут билиитэ-көрүүтэ, харысхала. Онон биһиги кэлэр көлүөнэлэрбитигэр төрүттэрин билэллэрин баҕарабыт. Силистээх, тирэхтээх дьон буоллуннар диэн.

2 Байаҕантай нэһилиэгэр от ыйын 5-6 күннэригэр Савва Егоров -кулуба Саабыска олорон ааспыт алааһыгар  күөх сайыны уруйдаан айхаллаан, тэрээһин ыытылынна.
"Балаҕаннаах "алаас Уус-Алдан Тиит- Арыы бөһүөлэгиттэн 17 биэрэстэ ыраах сытар , Танда үрэҕинэн Бээрийэ хайысхатынан айаннаан тиийдибит. Алаас киэҥ оттонор сирдээх ,айылҕата олус үчүгэй ,кэрэ көстүүлээх . Барахсан күүппүттүү -кэтэспиттии аймах-билэ дьонноро сыдьааннара кэлэннэр түптэ түптэлээн, алаастарын сахалыы алаадьы сытынан арчылаан, дьон-сэргэ кэлэригэр сэргэхсийэ түстэ .
Бу маанылаах алааска ыраахтааҕыттан мэтээллээх киэн туттан кэпсиир киһибит Савва Егоров -Кулуба Саабыска олорбут сирэ буолар . Кини 1840 сылтан нэһилиэгэр кинээстээбитэ ,1848 -1852 сс Байаҕантай улууһугар кулубалаабыта .Үлэлиир кэмигэр улуус киинигэр "Баайаҕаҕа" таҥара дьиэтин ,Хаҥалас нэһилиэгэр "Кутайга" чочуобуна туттарары тэрийбитэ .Кини улуус араас нолуокка тардыыларын төлөнөрүн ,сутаабыт нэһилиэккэ көмөтүн ,үтүө суобастаах үлэтин иһин ыраахтааҕыттан Саха улуустарыттан биир бастыкынан көмүс куортугунан наҕараадаламмыта.
Тиит-Арыы олохтоохторо кулууба Саабыска сыдьаана Турантаева Анна Александровна оҕолорунаан өр сылларга көрөн -харайан , иитиэхтээбит, өбүгэлэрин сиригэр сиэннэрин түмэн ыралаабыт күннэрэ тиийэн кэлбитин үөрэ-көтө көрүстүлэр
Аан бастакынан кулуба Саабыска сыдьааннарын архыыптан мунньан үлэни ыыппыт аймаҕынан буолар- Жатайга олорбут Егорова Екатерина Саввична.Кини историяны үөрэтэн, үлэ ыытан, алааһыгар кэллэҕинэ наар сыдьааннарын мунньар идэлээҕин истэрбит. Үөрэппит үлэтин брошюра онорон таһааран сырдаппыта.
Онтон ыла Анна Александровна уола кыраайы үөрэтээччи-Александр Иванович эдэр эрдэҕиттэн үөрэтэн барбыта. Архыыпка сылдьан кырдьаҕастары кытта кэпсэтэн, ахтыылары хомуйан, үтүмэн элбэх үлэни ыыппытын билэбит.Оннооҕор Д.К.Сивцев -Суорун Омоллоон Суотту музейыгар көһөрөн ылаары гыммытын, ийэтинээн биэрбэтэхтэрэ уонна аҕалара тыыннааҕар алааска турбут ампаарын көһөрөн дэриэбинэҕэ киллэрбиттэрэ..
Александр Иванович бу өбүгэлэрэ олорбут сирин олус ытыктыыра ,убаастыыра "дириҥ историялаах ,2 Байаҕантай историятын биир тутаах сирэ буолар"- диэн куруутун кэпсиирэ . "Балаҕаннаах" дьиэтин ардахтан хаартан харыстаан, арааһынай элбэх үлэни ыытара. Дьиэ үрдэ сууллаары гыммытын, тута уларыттарбыта. Сайын от оттуурга бырааттарынаан, аймахтарынаан үрдүттэн олорон оттууллара уонна эмиэ дьиэлэрин сэргэхситии үлэтин ыыта сылдьаллара.
Александр Иванович өбүгэтин сирин сурукка түһэрэн , элбэх үлэни ыыппыта ,ол курдук НПК-ҕа оҕолорго суруйтаран, кэнэҕэски кэлэр ыччаттарга   төрөөбүт сирдэрин 2 Байаҕантайтан төрүттээх кулуба Саабыска олорон ааспыт олоҕун , улэлээн ааспыт үлэтин ырытан үөрэтэн ,киэҥ эйгэҕэ таһаарбыта..

Өбүгэлэрин дьиэтигэр ,бэйэтин баҕа өттүнэн кулуба Саабыска аатын суруйан, өйдөбүнньүк бэлиэ суругу оҥотторон саайбыта.

Киэн тутта ааттыыбыт,үрдуктүк тутабыт кулуба Саабыска сыдьааннара-Герой ийэлэри  Саввина Евгения Саввична ,Черноградская Марфа Алексеевна кинилэр ааттара кыһыл көмүс буукунан 2 Байаҕантай Ийэлэрин скверигэр суруллан турарыттан.

Быйыл Анна Александровна уонна хаан -уруу аймахтара Яковлев Петр Спиридонович,кини  оҕолоро "Улуу Кыайыы 80 сылынан"  сэрии толоонугар сырдык тыынын толук уурбут ,Уус-Алданна саахымакка бастакы чемпион Егоров Михаил Алексеевич 110 сааһыгар аналлаах оройуоннааҕы саахымат күрэҕин ыыппыттара . Петр Спиридонович Яковлев дьиҥ чахчы Михаил Алексеевич Егоров Уус-Алдаҥҥа бастакы чемпион саахыматчыт буоларын туоһуулуур архивнай докумуона аҕалан дьон -сэргэ көрүүтүгэр -истиитигэр таһаарбыта.

Ахтан санаан аастыбыт Кулуба Саабыска сыдьаан оҕотун "Анал байыаннай дьайыыга" сырдык тыынын толук уурбут оҕобут Эрхан Саввинна аналлаах  , аҕата  Ариан  Николаевич Саввин хомуйбут , уолун олоҕун кэпсиир  выставката турда.

 

Кулуба Саабыска  сыдьааннара "Балаҕаннаах" алааска,  Дьокуускай куораттан, Бороҕонтон, Уус-Алдан улууһун араас  бөһүөлэктэриттэн 60-тан тахса уруу-хаан  сыдьаааннарын көрсүһүүтүн үтүө түгэннэрэ буолла.Анна Александровна   уола Иван Иванович  кэргэнэ Сардаана Ильиничналыын

 

 

 

төрүттэрин сирин-уотун көрөн-истэн, оттуур-мастыыр, сир астыыр,  өбүгэлэрин уһаайбатыгар кэккэлэһэ күрүөлээн -хаһаалаан бэртээхэй учугэй сынньанар дьиэ туттубуттара.

Быйыл дьиэлэрин террасалаан,  таһырдьа уоту биэрэр станция, интернет холбонон,  оҕо-уруу оонньуур-көрүлүүр, алаас иһигэр музыка тыаһаан, бырааһынньык салгына күөх  от сытын кытта кэллэ.

Кэлбит ыалдьыттарга уһун остуол, итии  чэй, сибиэһэй ыһаарыламмыт ,мииннэммит собо ,ону тэҥэ саҥа буспут   алаадьы сыта алааска  бырааһынньык салгыны киллэрдэ.Бу маанылаах остуолу , хотойорунан аһы кыыстара Екатерина Ивановна тэрийэн  үтэһэлээх этэ , быырпаҕа , онтон да  атын астара  сандалы остуолу аһынан толордо. 

 

Бүгүн манна   үтүө мааны кэрэ бэлиэ күҥҥэ  ыалдьыттар билсиһии, кэпсэтии кимтэн кииннээхтэрин   сэһэргэһии   буолла. Көрсүһүү кулуба Саабыска төрүччүтүн эдьиийдэрэ  Екатерина Саввична , кыраайы үөрэтээчи  Александр Иванович  оҥорбут төрүччүлэрин  кыыстара  Иванна Ивановна салгыы үөрэтэн ,оҥорон кэлэн,тэниччи тарпыта   улахан сэҥээриини ылла.

 

 Кэлбит ыалдьыттар ырыа-тойук сиэн уоллара  Ариан Николаевич  Саввин  кулуба Саабыска өбүгэлэрин оонньууларын тохтоло суох ыыталаата.

Кулуба Саабыска  сыдьааннарын ырытыыны ,дьиэтигэр  хайдах реставрация үлэтэ ааспытын   кэпсиир хаартыскалар , Иванна Ивановна проекторга көрдөрбүт дириҥ ис-хоһоонноох  презентациялара  кэлбит ыалдьыттар көмүлүөк оһох сылааһыгар  угуттанан кэпсэттилэр , көрдүлэр-иһиттилэр,интириэһиргээтилэр , чуолаан бу киэҥ ис-хоһоонноох бары биир өбүгэттэн тэнийэн ууһаан кэлбит кулуба Саабыска сыдьааннарын муспут ,тэрийбит  Анна Александровнаҕа барҕа махтал тылларын тиэртилэр..

Кырдьыга даҕаны Байаҕантай улууһун баһылыга  "Савва Егоров -кулуба Саабыска" - былыргыны кэрэхсээччилэргэ билэ -көрө сылдьалларыгар  үтүө үгүс билиини биэрэр  киһи,онтон кини олорон ааспыт  "Балаҕаннааҕын" дьиэтэ  оччотооҕу бириэмэҕэ эргитэр ,өбүгэни ситимниир дьоһун суолталаах история пааматынньыга буолар ...