Сотору төннүөм ,
дьоннор төннөллөр дии...
Аргунов Иннокентий Васильевич кини 2 Байаҕантайтан төрүттээх, Боодой Баһылай уола .1916 сыллаахха Тандыгы үрэххэ, Бадаҥҥа холкуостаах дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ . «Бөлөхтөһүү»холкуос чилиэнэ,холкуоска суотчутунан үлэлээбитэ.Аҕа дойду Улуу сэриитигэр бэс ыйын 24 күнүгэр 1942 сыллаахха Чурапчы военкоматынан ыҥырыллыбыта. Бала5ан ыйын 24 күнүгэр кыргыһыы хонуутугар өлбүтэ, ханна көмүллүбүтэ биллибэт .Хомойуох иһин Иннокентий Васильевич Аҕа дойду Улуу сэриитигэр бойобуой суола биллэ илик .Бииргэ төрөөбүт быраата Аргунов Иван Васильевич Бороҕоҥҥо, балта Аргунова Мария Васильевна Тандаҕа олорбуттара. Иннокентий Васильевич суругун от ыйын 7 күнүгэр 1942 сыллаахха суруйбут суругуттан көрдөххө ,айаннаан иьэн суруйан саҕалаабыт .
«Ытыктабыллаах Екатерина Николай, Татьяна Аргуновтар барыгыт дорооболорун ,сонун суох сылдьыы чааһа үчүгэй. Биһиги аан бастаан Суотту биэрэгиттэн, Кыһыл Кырдалтан бэс ыйын 28 күнүгэр Намынан эргийэн, куоракка бэс ыйын 29 күнүгэр сарсыарда күн тахсыыта тиийдибит. Оттон Өлүөхүмэнэн, Киренскайга уонна Усть -Кутка сырыттыбыт. От ыйын 21 күнүгэр тиийдибит ,айан чааһа наһаа бытаан, инньэ гынан, условия чааһа куһаҕан. Биһиги үөрэнэрбитин үөрэммэппитин билбэккэ иһэбит. Биһиги Мэҥэ-Хаҥаластары кытта Уус-Алдан дьоно 90-тан тахса буолан баран иһэбит. Мин Тандинскайдары кытта баарбын. Эһиэхэ төрдүс суругум, Кривошапкин оҕонньор этэҥҥэ дуо?
Биһиги дойдубутуттан 235 көһү кэлбит үһүбүт. Мин ордук үрүҥ аспын ахтабын уонна бырааттарбын убайбын, убайгыт суруйдум. Уолгут, тапталлаах уолгут. Аргунов Иннокентий Васильевич атын суруктарыгар Иннокентий Васильевич дьонноругар Верховнай Сэбиэт укааһынан көмө-харчы кэлиэҕэ. Кыһыл аармыйа кэргэттэригэр 50 солкуобай ,онно ыспыраапка ыытыам-, диэбит .Дьоннорун уоскутан, атын суруктарыгар- «айманыман, баҕар, сотору төннүллүөҕэ, дьоннор төннөллөр дии. Тиийэн баран, үчүгэйдик суруйуом»-диэн.
Иннокентий Васильевич Аргунов бэйэтин суруктарыгар Кыайыы буоларын туһунан уонна нэһилиэк дьоно-сэргэтэ үчүгэйдик олороллорун туһугар ыраас, сырдык ыра санааларын суруйан, дьон-сэргэ киниэхэ үтүө- санааны биэрэллэригэр бэйэтин суругар элбэхтэ суруйбутун аахтыбыт. Ити курдук ыраах дойдуларыттан тэйэн сылдьар саллааттар барахсаттар төһө да сэрии толоонугар сырытталлар, чугас дьоннорун, табаарыстарын умнубакка мэлдьи ахтылҕаннаах суруктарын ыыта турбуттар. Бу суруктары ааҕа олорон, хас биирдии саллаат тыыннаах куолаһын истибит курдук буолабыт. Биһиги 2 Байаҕантай дьоно-сэргэтэ бу уолаттар үтүөкэннээх уолаттарбыт ,биир дойдулаахтарбыт сырдык ааттара уйэлэргэ , Танда музейыгар суруктара сытан кэпсии, оҕолорго сэрии алдьархайын иһитиннэрэ туруохтара диэн бигэ эрэллээхпит ...
Бу маннык, буорах сыттаах суруктары аахпыт киһи, Улуу сэриигэ биһиги норуоппут хайдах сэриилэһэн эрэ буолбатах, кылаабынайа — тоҕо биһиги кыайбыппытын өссө дьэҥкэтик өйдүүр буолуохтаахпыт .