Олох дохсуннук иннин диэки баран иһэр.

 Туох барыта  история буолан хаалан иһэр...

 Кинигэ ааҕааччы киэн эйгэтигэр, кинигэни таптааччыларга ,дьоммут -сэргэбит олорон ааспыт олохторун , үйэ-саас тухары сурукка түһэрэн  хаалларар өлбөт-сүппэт өйдөбүнньүк,олоххо туһаныллар  баай матырыйаал буолар... 

Бэс ыйын 1 күнүгэр А.И.Турантаев аатынан Тиит-Арыытааҕы олохтоох библиотекаҕа нэһилиэкпит Бочуоттаах олохтооҕо, өр сылларга олохтоох библиотекаҕа сэбиэдиссэйинэн таһаарыылаахтык үлэлээбит Матрена Григорьевна Аргуновалыын остуол тула « 2 Байаҕантай нэһилиэгин» аҕам саастаахтарын  кытта сэһэргэһии буолан ааста.

Бу  көрсүһүүгэ саҥа бэчээттэнэн тахсыбыт "Ытык сир-Кыһыл кырдал","Ытык кэрэ -бэлиэ сирдэр»  кинигэлэри кытта билсиһии буолла. Бу – ааспыт кэми анаарыы, ону сэргэ – инники кэскили тобулуу буолар.

Аҕа дойду уоттаах сэриитигэр ыҥырыллыбыт чулуу үлэһит уолаттар,ол алдьархайдаах сэриигэ  хайдах айаннаан ,ханна мунньустан ,хонон -өрөөн ааспыттарын  туһунан урукку өртүгэр ханна да бэчээттэнэ илик кырдьыктар киллэрилиннилэр.
 «Кыһыл Кырдалга» Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар тэриллибит бүттүүн байыаннай үөрэхтээһин киинин үлэтин, бу ытык сиртэн фроҥҥа дьону атаарыы туһунан докумуоннар, манна үлэлээбит, алтыспыт дьон ахтыылара, кэпсээннэрэ киирбиттэр. Ону таһынан, 1943 сыллаахха тэриллибит сэрии тулаайахтарын детдомун историята ахтылынна.

 2 Байаҕантай нэһилиэгиттэн   Аҕа дойду Улуу сэриитигэр «Кыһыл кырдалынан» барбыт  38 ыҥырыллыбыт саллаат аата киирдэ.  Тарабукин Михаил Гаврильевич ,Аргунов Иннокентий Васильевич суруйан хаалларбыт ахтыылара бэчээттэннилэр.

Нэһилиэк баһылыга Андрей Васильевич Егоров суруйбут  биһиги биир дойдулаахпыт ,Уус-Алдан райкомолун 2 сэкэритээринэн үлэлээбит Суотту оскуолатыгар учууталлаабыт  , «Кыһыл Кырдал» интернатыгар үлэлээбит Турантаев Александр Николаевич кылгас  чаҕылхай олоҕо сырдатылынна.

Кинигэни хомуйан оҥордулар «Хоноҕор» олохтоох библиотеката ,сэбиэдиссэй Осипова И.А.,Суотту  олохтоох библиотеката  , сэбиэдиссэй Черкашина Р.Н.,кыраайы үөрэтээччи Павлова О.Н.

   "Улууспут ытык кэрэ-бэлиэ сирдэрэ" кинигэ - альбом .Бу альбомҥа «Иитиэх»дьиэтэ , «Балаҕаннаах» дьиэтэ , «Таҥараһыт» хайата уонна Аҕа дойду Улуу сэриитигэр сырдык тыыннарын толук уурбут аҕа уонна уол Кузьма Иванович ,Иван Кузьмич Винокуровтар олорбут дьиэлэрэ сырдатылыбыттара .

Кинигэни хомуйан оҥордо Уус -Алдан улууһун «Элгис» сүбэ түмсүү тэрийээччилэрэ.

  М.Г.Аргунова бу кинигэлэр бэчээттэнэн тахсалларыгар биһиги нэһилиэкпит историятын кэпсиир-көрдөрөр матырыйааллары хомуйан киирэллэрин ситиспит киһи буоларынан, бэйэтэ кэлэн сиһилии кэпсээн, хаартыскалары көрдөрөн, үөлээннээхтэригэр өссө биир умнуллубат күн ааста. Көрсүһүүгэ кэлэн кыттыыны ылбыт, көрбүт-истибит "Алгыс" аҕам саастаахтарбыт түмсүүлэрин кыттыылаахтара бары сэргээн, ааспыт кэми ахтыһан, ирэ-хоро кэпсэтэн тарҕастылар.

 Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыттыбыт биир дойдулаахтарбыт олорон ааспыт олохторун кэрэһилиир «Ытык сир -Кыһыл Кырдал» уонна «Улууспут Ытык кэрэ -бэлиэ сирдэрэ»  диэн  норуоту тумэр, көҕүлүүр, биир кэлим устуоруйалаах, билиҥҥи кэмнээх уонна инникилээх буоларбытын кэрэһэлиир кинигэлэр буолаллар.

Үгүс киһи мустан Ыһыах ыһар, алгыс түһэрэр сирдэрэ, кэмэ кэллэҕинэ, ураты харыстанар сирдэр буолуохтаахтар,дьон ытыктыыр, сүгүрүйэр сирдэрэ куруутун харыстаныллыахтаахтар, үйэлэргэ тыытыллыбат, алдьатыллыбатын  туһугар араҥаччылыахтаахпыт -диэн биир санаанан бу истиҥ  кинигэлэрбит сүрэхтэниилэрин түмүктээтибит .

А.И.Турантаев аатынан Тиит-Арыытааҕы олохтоох библиотека.